Hôm thứ 2, Tim có nói với bạn về 7 kỹ năng 20/80

vài email hỏi Tim là giờ nên học cái nào trước, thấy cái nào cũng cần mà nhiều quá

xin lỗi bữa giờ Tim hơi ít rep email huhu

à, sẵn đây Tim nói,

Tim đang viết những dòng chữ này, chớ chả có AI nào cả trời đất ạ

Nếu Tim để AI agent của mình rep email thì mỗi email bạn gởi đều đã được rep.

Tim tôn trọng bạn nên chả dùng AI gì ở đây cả

mà sẵn đây Tim xin chia sẻ với bạn về tư duy ROI, để ra quyết định

nó cũng là 1 chỉ số để lựa chọn 20/80 (làm ít được nhiều)

ROI

Trong đầu tư, các nhà đầu tư sẽ phân tích tài chính của mỗi lựa chọn

chỉ số quan trọng nhất thường là ROI (Return on investment)

là hiệu quả đầu tư.

nghĩa là bỏ vào 1 đồng (vốn) thì được mấy đồng (lợi nhuân)

Mỗi cá nhân cũng nên vay mượn tư duy này

vì mỗi cá nhân luôn có những quyết định phải ra

dự án phải quản lý, hệ thống cá nhân cần tổ chức

Trước mỗi lựa chọn bất kỳ, chẳng hạn mua vé số nào, cược cho đội gì,

đi du lịch địa điểm nào, chọn ngành học gì, chọn nhân sự nào, làm việc gì

hay cụ thể nhất là chọn nước đi nào trong cờ vua, cờ caro,..

Tư duy ROI: trong từng lựa chọn thì hãy phân tích

• hiệu quả lợi ích mang lại (output – đầu ra)
• nỗ lực dành cho nó (input – đầu vào)

2 phương án kinh doanh:

• A: vốn 10 triệu, doanh thu 30 triệu → lời 20 triệu → ROI = 20/10 = 2 = 200%
• B: vốn 40 triệu, doanh thu 80 triệu → lời 40 triệu. ROI = 40/40 = 1 = 100%

phương án A lời ít hơn phương án B, nhưng ROI cao gấp đôi,

nên có thể gọi là an toàn hơn.

Tuỳ khẩu vị mỗi người, nhưng nếu là Tim thì Tim sẽ chọn A trước.

nếu có thời gian và nguồn lực nữa thì chọn B

Cờ caro

ngoài ROI, thêm 1 biến số khá quan trọng là xác suất,

là khả năng xảy ra của các lựa chọn tiếp theo lựa chọn đầu tiên.

Tim nhớ hồi lớp 6, trong 1 buổi chào cờ đầu tuần,

thằng Đại, ngồi kế bên Tim, hỏi Tim:

“ê mày, bí quyết để mày chơi caro là gì? sao mày chơi khi nào cũng thắng?”

Tim bảo: “nhìn trước 5 nước đi”

Đại hỏi: làm sao nhìn được 6 nước. và làm sao biết nào là nước đi tối ưu?

Nhìn được 5 nước là do tưởng tượng

còn biết nước nào tối ưu thì mình tính toán khả năng đối thủ đi nước tiếp theo đó

và mình đi sau đó, và đối thủ đánh trả

nhìn trước 5 nước đi nghĩa là nhìn ra 20-30 nước đi nhỏ tiếp theo của mình và đối thủ

(để ngắn gọn, Tim không đưa ra công thức chỉnh hợp trong toán học ở đây)

Decision Tree

Sau này Tim mới học về Decision Tree (cây quyết định)

là lý thuyết phổ quát để ra quyết định tương tự trong cờ caro,

và hầu như mọi quyết định khác

trong thực tế tự nhiên, hầu như cái gì cũng có xác suất.

không có gì là tất định

Bạn có thể bỏ qua phần này vì hơi nhiều số!

ví dụ, bạn có 2 lựa chọn A và B, thì mỗi lựa chọn này lại có thêm 2-3 khả năng xảy ra nữa

Mỗi khả năng này thì có các xác suất xảy ra khác nhau.

A có 2 lựa chọn nhỏ:

• A1: khả năng thắng 70%, nếu thắng là 120usd (+)
• a2: khả năng thua 30%, nếu thua là thua 200usd (-)

B, có 3 lựa chọn nhỏ, tương tự các xác suất là:

• B1, 5%, thắng 1000usd (+)
• B2, 60%, thua 100usd (-)
• B3, 35%, thắng 100usd (+)

Tổng các khả năng xảy ra ở mỗi nhánh A hoặc B đều là 100%

vậy chọn A hay B.

Để bạn dễ hiểu thì TIm tính sẵn giá trị kỳ vọng của A và B

A: 0.7 & 120 – 0.3 * 200 = 24 usd

B: 0.05 * 1000 – 0.6 * 100 + 0.35*100 = 25 usd

→ Ta chọn B là lựa chọn có khả năng thành công cao hơn (25 > 24)

*Bạn có thể hỏi: sao Tim nói phức tạp rối rắm thế

bạn nên biết: Tim đã nói dễ hiểu nhất với ví dụ dễ nhất có thể

và nó dễ hơn 100 lần những gì bạn đã từng/đang học Toán Cao cấp ở Đại học

thậm chí dễ hơn toán/Hoá lớp 12 nữa.

Hãy nhớ lại: tích phân, lim vô cực, hoá hữu cơ CH4 gì gì…

Không phải học cái gì số số 1 chút thì là lãng phí

quan trọng là học cái gì áp dụng thực tế cao

*Xác suất thống kê là môn 20/80 trong thực tế đời sống

Decision Tree chỉ là 1 Ứng dụng nhỏ của nó.

Đừng sợ Toán. giả sử, giả sử thôi nha, nếu bạn muốn kiếm nhiều tiền

nội hàm của chữ “nhiều” đã bao gồm số học, là toán rồi đó

Vấn đề là học toán gì và để làm gì.

Toán về ROI là căn bản nhất rồi.

Nhiều người thích nguyên lý 20/80, thích “làm ít được nhiều”

và cái ít nhất, tối thiểu nhất, là tính toán cái việc nào ít nhất để làm

(nghĩa là ROI cao nhất, là đầu ra nhiều nhất với nỗ lực tối thiểu)

mà người ta cũng không muốn làm nữa (vì suy nghĩ/tính toán rối rắm?)

giống như nhiều người không thích học nên đi làm việc tay chân vậy

thì không có gì sai cả, lựa chọn của mỗi người thôi

ROI

Bài toán thực tế thì rất khác bài toán lý thuyết ở chỗ

chả xác định chính xác xác suất. cái đó có ông trời mới biết

mình chỉ dự đoán khả năng xảy ra,

dựa trên các mô hình tư duy (mental Models)

và nguyên lý nền tảng về lĩnh vực đó

Nếu ai hỏi là kỹ năng nào là đáng học nhất

và nếu chỉ có 1h hay vài giờ để học

thì Tim trả lời nhanh là luyện gõ phím & sử dụng phím tắt.

(đặc biệt đúng cho hầu hết các bạn nữ)

Tim thấy các bạn (nữ) hiện tại rất thiếu kỹ năng này

trong khi đó mỗi ngày, dù đi học hay đi làm,

bạn đều gõ khoảng 3,500 từ trên bàn phím?

Và, nếu chỉ luyện vài giờ, thì mình có thể tiết kiệm 10’/ngày

nếu tính chi phí cơ hội ra thì tương đương vài chục giờ mỗi năm tiết kiệm được

ROI là vài chục lần!

Tương lai thì chúng ta sẽ vẫn cần gõ phím

gõ đủ nhanh, không cần nhìn bàn phím

Text to speech (TTS), chuyển lời nói thành văn bản,

vẫn chưa thay thế được gõ phím, ít nhất là 5-10 năm tới

giống như gõ phím vẫn chưa thấy được viết chữ trên sổ Journal vậy.

Vì viết là 1 kiểu suy nghĩ. gõ phím cũng vậy.

*nếu ai đã gõ phím ổn (80+ từ/phút tiếng việt) thì học dùng phím tắt nè

vì ROI khi bạn luyện gõ từ 80 lên 100 từ/phút,

và sẽ không bằng ROI khi bạn luyện từ 60-80 từ/phút

Bonus thêm: nếu bạn chỉ có 1h, thì hãy luyện phím tắt

1h này có ROI cao nhất trong tất cả thời gian luyện gõ phím đó!

Chúc bạn buổi tối an lành,

Tim

[Blog này được chuyển thể từ email Tim Vũ gởi độc giả ngày 13/03/2025]