Người ta tung hô AI quá. toàn nói lợi ích không à.

Tim thì nghĩ ngược lại. Lợi thì lợi, nhưng hại thì tai hại lắm á.

Bạn của Tim

Hôm qua Tim ngồi ở văn phòng cty về E-commerce của N., 1 người bạn của Tim

anh em ngồi nói chuyện thì vỡ lẽ ra nhiều cái hệ quả của AI ghê luôn á

cả 2 ngồi trao đổi học hỏi với nhau để làm sao ứng dụng AI vào công việc tốt hơn.

à, Tim tình cờ thấy N. đang điền tờ khai thuế cái app gì đó của N. hơn 110 triệu/tháng

mà đó chỉ là 1 nguồn thu khác

ngoài biz của văn phòng cty của N., cái chỗ Tim đang ngồi với N.

thì N. gần như ko vận hành gì nữa rồi.

vì N. đã chạy code để cho hệ thống e-commerce (Dropshipping) tự chạy 80%

mấy bạn ngồi trên văn phòng là làm 20% còn lại mà code chưa làm được thôi.

mà N. lại dùng Cursor (AI Coding) để code ra mớ code đó nữa

Cơ mà, cả N. và Tim đều thấy đồng tình 1 điều:

AI bữa giờ phát triển quá nhanh.

Tim và N. nghiên cứu thêm về AI mà thấy ngộp vãi luôn.

và,

AI đang tạo ra vài hệ luỵ khá lớn

Ngu hoá

Bữa giờ Tim thấy vài bài báo có tiêu đề:

“tắt não, mở ChatGPT”

Tim thấy nó đúng với nhiều bạn ghê á

video ngắn đã làm hư nhiều cái não rồi

làm cho phần lớn người trẻ (lẫn trung niên) bị lười ra vãi rồi

thêm cái vụ AI này kia nữa, má ơi

lười kinh.

cứ nghĩ kiểu: “có chatgpt làm hết rồi, cần gì học/làm thêm”

làm luận văn thì dùng chatgpt làm. xong rồi dùng tool parapharse cho khỏi bị AI phát hiện

làm nghiên cứu khoa học cũng vậy. làm luận án tốt nghiệp bất cứ cái gì cũng vậy

người ra đề thi cũng dùng AI để ra đề.

người làm bài cũng dùng AI để giải.

rồi người ra đề dùng AI để chấm bài luôn.

1 vòng lặp ko hồi kết. khác gì làm nô lệ kiểu mới cho AI đâu trời.

mà AI chỉ đang quá độ lên AGI thôi mà…

người đi làm thì thay vì sáng tạo ra 1 cái gì đó đột phá thì hỏi AI luôn

gặp vấn đề gì hóc búa tí thì khỏi nghĩ luôn, hỏi AI, hoặc lên yooutube xem video tham khảo luôn

và giờ làm gì thì cũng dùng Voice hết. ghét đọc

tư duy kiểu: “mình hợp nghe hơn là đọc”

(Trong khi đọc luôn nhanh hơn nghe gấp đôi)

rồi 1 bạn vừa email cho Tim

Tim xác định luôn 90% là đoạn ở giữa là nhờ AI viết.

có mấy dòng mà cũng lười viết. thì Tim xin lỗi là:

khả năng cao là sau này thành công dân hạng 2, thua cả AI

Bất cân bằng

hồi lớp 12, trong 1 lần ôn đề Toán Đại học

1 bạn gần Tim bảo: “ước gì đề năm nay ra dễ hơn”

Tim nói bạn ấy

“ủa, đề dễ thì thằng nào cũng điểm cao

thì điểm đậu lại tăng cao hơn, thì cũng hoà vốn thôi chớ sao

mà nếu, so với các bạn học sinh trong các lò gà luyện thi Đại học ở các TP lớn

thì rõ ràng là đề càng dễ thì mình càng yếu thế mà bạn”

bạn hiểu ý của Tim chứ?

ủa, AI làm hết việc của mình thì ngon à?

thế tiền từ đâu mà có. job từ ra.

tiền là sung, trên trời rụng xuống hả trời.

AI tăng năng suất làm việc, thì tăng của tất cả mọi người

nên ai cũng tăng thì job đâu ra nữa mà bạn làm.

đi làm, kiếm tiền, hay mọi thứ trong c/sống

thì đều là những cái game

là sự cạnh tranh ko hồi kết

chính xác hơn: AI càng phát triển thì đa số chúng ta càng bất lợi

thiểu số hưởng lợi là những người dẫn đầu về AI, chớ k phải tất cả đâu

Bạn tưởng tượng là bạn đang trong 1 buổi thi viết luận gì đó

đề khó vãi. mà tự nhiên thầy canh thi phát đề bài giải ra, nhưng bằng Tiếng Anh

mà ko cho xài điện thoại gì hết trơn

thì có phải chỉ có số rất ít (<10%?) thí sinh giỏi Tiếng Anh mới xài được mớ đề giải đó không?

và rồi các bạn giỏi đó có điểm cao, và được học bổng ra nước ngoài, và tiếng anh lại giỏi hơn

và chênh lệch Tiếng Anh của các bạn này lại chênh nhau

cái này vừa là công bằng: vì phát cho tất cả mọi người mà, có thiên vị ai đâu

vừa bất công bằng: chỉ người giỏi Tiếng Anh mới xài được.

Nó dẫn tới ngày càng rõ nét hơn định luật Mathew trong Kinh Thánh

“Người có thì được cho thêm, và người ko có thì ngay cả cái đang có cũng bị lấy đi”

à, với Ai cũng vậy. nó làm “hổ mọc thêm cánh”,

nhưng nhấn chím những người lơ ngơ & làm cái gì cũng nửa vởi

và làm cho mọi khoảng cách (kỹ năng, thu nhập, cơ hội,…) ngày càng xa

Có những thực tại mà Tim thấy ko tốt đẹp, nhưng cuộc đời là vốn là vậy.

học cách chiến đấu. học cách Chấp nhận, rằng:

AI càng phát triển, sự chênh lệch (gap) này càng tăng theo lãi kép càng cao.

người giỏi thì vẫn giỏi, kẻ xuất sắc thì trở nên xuất chúng,

người bình thường thì càng luẩn quẩn. kẻ dở bị đuổi khỏi cuộc chơi.

và tất nhiên, xã hội lại ngày càng thất nghiệp. entropy (sự hỗn loạn) lại tăng

(Tim học về Quy luật về sự hỗn loạn từ năm 1 Đại học)

mà sau này có thất nghiệp thì bạn đừng lo. vì sẽ có người nuôi bạn.

lúc trước Tim đi Châu Âu, Tim thấy họ đã thí điểm cái này rồi.

thấy rõ nhất là ở Thuỵ Sĩ và các nước Bắc âu

tất nhiên là nuôi chỉ đủ sống qua ngày, mức lương xã hội tối thiểu.

lý tưởng xã hội chủ nghĩa đó. nếu bạn còn nhớ giáo dục công dân lớp 10….

Học AI

Thế giờ làm sao đuổi kịp AI đây?

Good question.

Nói tới đây lại sinh ra 1 thực tại nữa:

“phần lớn ko chủ động thay đổi

cho tới khi nước tới cổ mới xoay sở

và không học thêm cái mới

đợi khi sắp thất nghiệp rồi mới hỏi”

Hồi 2019, Tim viết blog chia sẻ vài điều nhảm nhảm

trong đó có nói việc: để sinh tồn trong thời đại 4.0

thì phải chuẩn bị từ sớm. rèn luyện tư duy học nhanh. phải master Tiếng Anh.

phải học kỹ năng đa dạng dễ chuyển đổi (transferable) vì xã hội ngày càng VUCA.

xong có mấy người tin đâu. họ nói: nhảm nhí.

nó giống như ngày xưa thế kỷ 17 ở Anh, thợ dệt vải ko tin

cho tới khi máy động cơ hơi nước ra đời, họ hùa nhau đi đập mấy cái máy đó

vì nó đang cướp đi việc của họ.

Nhiều bạn bình luận là sao ko bik Tim sớm hơn từ vài năm trước

(Tim thấy hơi mắc cỡ khi bị nói như vậy.

mắc cỡ như khi Tim gặp Fan xinh gái ở ngoài đời thực vậy kaka)

chắc do ngày xưa Tim ko làm video kaka

mà nói thật: ngày xưa nếu bạn có biết Tim, thì bạn có thể ko nghe đâu

vì ngày xưa ít người đánh giá cao Tim (như bây giờ?)

mà 1 phần là hồi trước Tim chia sẻ chủ yếu cho sinh viên.

mà sinh viên thì chỉ mỗi tập trung làm sao học cho tốt ở trường thôi

bố mẹ lỡ nuôi mình ăn học, mình phải học cho tốt chớ đúng ko?

và ngày trước Tim cũng nói luôn là 95% kiến thức học trong trường sẽ ko dc áp dụng ngoài đời thực

lên MOOC học còn tốt hơn là đến lớp. thà vào Lab nghiên cứu khoa học thì còn được

giờ thì bạn thấy rồi đó. các thầy cô dạy bạn còn sợ AI nữa chớ nói chi bạn.

giống như sếp của bạn cũng có thể sợ AI vậy

hoặc bị sếp lớn hơn đuổi,

hoặc công ty thua lỗ và dùng AI để cắt lỗ và đuổi bạn.

đằnh rằng: AI, và công nghệ & công nghiệp nói chung,

ngày càng làm mọi thứ rẻ đi

nhưng AI làm thiệt cho số đông loài người hơn là làm lợi.

vì nó cũng làm cho giá nhân công rẻ đi.

cá thì rẻ hơn, nhưng cần câu cá thì lại đắt hơn.

Bonus

mà sao Tim ko h/dẫn gì về AI trên youtube?

4 lý do

• đó ko phải USP của Tim (trên Youtube) nên Tim ko làm
• công nghệ thay đổi liên tục, nên nói cái gì thì cũng sợ bị lỗi thời chỉ sau vài tháng
• Tim ngồi làm và xài nó ko hết giờ hay sao mà ngồi nói về nó nữa

Và, quan trọng hơn hết:

có nhiều cái quan trọng hơn là “cách làm” AI.

đó là tư duy.

Đó là lý do: Tim viết cái email dài ngoằn ngoặt này vào ngày cuối tuần

Vì: Tim thiết tha, chia sẻ với bạn về Tư duy, cái gốc rễ của mọi sự

Ví dụ email này nói cho bạn về tư duy TẠI SAO bạn cần học AI sớm nè

Còn cách học AI thì bạn đọc thêm các blog khác của Tim nha

P/s: 20/80 để học nhanh AI là Tiếng Anh. Nếu bạn chưa giỏi, học ở đây

[Blog này được chuyển thể từ email Tim Vũ gởi độc giả ngày 16/05/2025]