2025, là năm đặc biệt. mãi sau này, chúng ta sẽ không bao giờ quên

Quá nhiều chuyển biến lớn trên thế giới và Việt Nam

Chuyển biến

giá vàng & bitcoin lập đỉnh

thay đổi chính trị lớn trên thế giới

từ Mỹ, Vatican, và đặc biệt là Việt Nam

nào là gộp tỉnh, cắt cấp huyện, chuyển đổi số,

và nhất là thay đổi rõ rệt về bối cảnh Kinh tế

kinh doanh – công ăn – việc làm

và là năm mà AI bùng nổ mạnh nhất từ trước tới giờ

Cứ 1 tháng là 1 nâng cấp AI đáng kể. ôi trời ơi

Nên 2025 ắt cũng sẽ là năm mà sau này,

nhiều người ngẫm lại: thấy mình thất nghiệp/bớt lương thưởng

Nguyên căn chính: AI Agent, đang cướp việc rõ ràng

Năm 2019, Tim có viết 1 ebook về tư duy học nhanh

hồi ấy, Tim có viết đại loại là:

trong 5-10 năm nữa, robot (công nghệ 4.0) sẽ lấy đi khoảng 1/2 công việc hiện tại

và làm những gì chúng ta học ở Đại học, cái đã vốn ít thực tế,

trở nên “out-meta” kinh khủng hơn

quy trình làm việc nhiều công ty thay đổi theo đơn vị tháng để thích nghi với AI & bối cảnh kinh tế-xã hội

còn các chương trình học chính quy thì cố định theo “4 năm”

well, và đã hơn 6 năm trôi qua

giờ ai cũng thấy. khỏi phải nói. ai ko nhanh thì bị bỏ lại…

Job1000usd

Vậy, làm sao giờ giữ job hiện tại thật tốt

hoặc đổi qua job mới tốt hơn

hoặc học cái gì để sau này có job tốt (>20tr/tháng?)

có 1 mental model (mô hình tư duy) thiết yếu

mà Tim luôn sử dụng: USP (Unique Strengths/selling Points)

Điểm mạnh(điểm bán hàng) độc nhất

2019, Tim đúc kết thành 1 công thức, đặt tên JOB1000usd

Để chiến thắng trong 1 game/thị trường nào đó,

bạn cần 3 cái, với độ quan trọng tương ứng

1/ USP(50%): giá trị (hiếm) của bạn. thu nhập của bạn thể hiện GIÁ TRỊ của bạn. Giá trị của bạn là tổng hợp những kỹ năng/tư duy bạn (đặc biệt) mà bạn có được.

Lưu ý: GIÁ TRỊ đo lường bằng chất lượng, ko phải số lượng. Và, theo thiên kiến nhận thức, cái gì càng hiếm, ít người có thì càng quý, càng chất lượng.

2/Market (30%): sự phù hợp với thị trường: thị trường việc làm, thị trường kinh doanh, công ty bạn đang apply, trường Đại học/học bổng mà bạn đang apply

“Thu nhập của bạn phụ thuộc vào GIÁ TRỊ mà thị trường nhận được chứ không phải thời gian bạn bỏ ra”

Đó là lý giải tại sao có người kiếm 25k/h

có người kiếm 25 tr/h (gấp 1000 lần)

Bạn tạo ra giá trị ít, thu nhập ít

giá trị cao, cho người đánh giá cao, thu nhập cao

nếu giá trị cao mà đưa sai người thì thu nhập cũng ko cao.

3/Networking (20%): khả năng kết nối/bán cái USP của bạn cho thị trường phù hợp.

Networking

Thế thì làm sao để tăng 3 yếu tố đó

Networking: bạn học cách giao tiếp, thuyết phục, đàm phán, thuyết trình,…

Tim là người hướng nội từ nhỏ,

giờ Tim cũng rất ít giao tiếp với con người

nhưng lúc mới vào Đại học, Tim bắt mình phải nói nhiều (khi cần)

nói nhiều thì mới nói hay được

cái hay là khi đã nói hay rồi, thì nói ít lại, những lời mình nói ra càng uyên thâm hơn

đặc biệt khi tư duy sắc bén hơn và nhiều trải nghiệm hơn

mình sống và làm việc, thất bại hay thành công,

hạnh phúc hay đau khổ, thì đều liên quan tới con người

nên học về con người (tâm lý học),

và giao tiếp (cách truyền/nhận thông tin tới cái thực thể này)

thực sự là kỹ năng 20/80 phải rèn luyện.

rèn luyện càng sớm, càng có lời,

giá trị luôn tăng theo lãi kép

Market

Còn market, thì cũng liên quan tới năng lực quan sát

kỹ năng & tư duy marketing ở mức độ phổ quát nhất

là phán đoán nhu cầu của người khác, của xã hội,

phán đoán pattern (kiểu mẫu) của kinh tế, của xã hội

phán đoán nhu cầu của 1 đối tượng nào đó nói chung

vì, “thiên thời, địa lợi, nhân hoà” thì thiên thời là quan trọng nhất

ví dụ:

ở Mỹ, bằng cấp càng cao thì thu nhập càng cao

ở việt nam, không chắc

ví dụ khác:

ở Mỹ, học điều dưỡng (nursing) thì thu nhập rất cao

ở Việt nam, thì thu nhập thấp và rất thấp

⇒ Mình đang ở thị trường(quốc gia) nào, thì chọn đúng ngành (thị trường) để học và phát triển. và chọn đúng cách để phát triển

ví dụ khác nữa:

2017 Tim gặp nhiều người Châu Âu qua Việt Nam kinh doanh

hỏi ra thì biết: Châu Âu đánh thuế 40%, Việt Nam 20%

và Việt nam đặc biệt còn có thuế hộ kinh doanh

thực sự là miền đất hứa cho người làm kinh doanh nhỏ lẻ

à, nhưng từ 2025 là hết rồi. bạn đọc báo kinh tế thì sẽ thấy.

ví dụ khác:

Cách đây 20 năm ngành Banking ở Việt Nam ngon,

10 năm trước ít ngon hơn

Điều này lập lại với ngành IT hiện nay. bị AI đào thải đầu tiên.

2019, Tim có quen 1 anh bạn, bỏ ngang Đại học

nhưng học về AI Engineer, 2 năm sau làm cho 1 cty tech của Singapore thu nhập > 100tr/tháng.

công ty làm được nhiều tiền thì mới đủ năng lực trả lương bao cao chứ đúng ko?

Thế thì bạn sẽ chọn Market (công ty & thị trường) gì để gia nhập

hoặc đặt mục tiêu học tập & phát triển theo, thì rất quan trọng

Tóm lại là “thì lựa chọn đúng thì quan trọng hơn nỗ lực”

với cá nhân, thì Tim luôn dùng tư duy 20/80 và Socrates

để phân tích, lựa chọn & ra quyết định nè

T-shaped

Rồi, thế làm sao tăng USP đây

2 cách cơ bản để xây dựng USP, bao gồm:

• Phát triển thế mạnh sẵn có của bản thân (ví dụ: ngoại hình, tính cách, thành tựu đã có,…)
• sự kết hợp “hiếm” của nhiều kỹ năng. vd: Top 5% của 3 kỹ năng thì dễ hơn là top 1% của 1 kỹ năng.

Cụ thể sao thì bạn xem kỹ ở:

• Blog 7 kỹ năng 20/80
• Phần 3 (Full-stack) trong Video phi nhị nguyên

Kết

mô hình thu nhập này mang tính phổ quát, như quy luật CUNG-CẦU trong kinh tế học vậy.

kinh doanh/việc làm là sự trao đổi mua bán GIÁ TRỊ,

hiểu người khác CẦN gì nhất và CHO người ta giá trị đó cách tốt nhất

và nó ngày càng đúng hơn sau 2025,

khi mọi thứ ngày càng được dân chủ hoá và phổ thông hoá.

(vd: AI ngày càng rẻ & mạnh, phí logistics càng rẻ, tài liệu thì ngày càng free & xịn, thông tin thì phi tập trung,…)

Tim có may mắn là đã có thu nhập 20tr+ khi mới ra trường

và thật ra, công thức trên cũng là công thức giúp Tim đạt những cột mốc thu nhập cao hơn

vì bản chất cũng vậy. ai có USP tốt hơn, với thị trường tốt hơn

thị có nhiều lợi thế hơn về dài hạn.

và, ai nắm được các tư duy 20/80 càng sớm hơn

thì lãi kép càng tăng kép hơn về dài hạn

Như 6 năm trước, Tim “nói nhảm” về AI,

bây giờ, Tim xin phép chia sẻ lại vài góc nhìn của mình

Mong bạn thấy nó hữu ích phần nào nha,

Chúc bạn nhiều sức khoẻ.

mến thương,

Tim Vũ

[Blog này được chuyển thể từ email Tim Vũ gởi độc giả ngày 10/06/2025]