Bạn xem video Typing chưa?

Bạn áp dụng được nó bao nhiêu % rồi?

Tim đã gõ được 10 ngón từ năm lớp 2

bạn không nghe nhầm đâu. Lớp 2.

Tới lớp 6, tốc độ gõ 10 ngón (ko nhìn bàn phím) là 60 từ/phút rồi.

Nhưng, trong trường hợp nếu bạn (hay ai đó) đã như vậy

thì Video Typing vẫn khá hữu ích

vì vài phím tắt quan trọng mà Tim mới học 2-3 năm gần đây thôi

và quan trọng hơn nữa,

nó ẩn chứa nhiều tư duy trong đó

nên 1 bạn trưởng phòng/giám đốc

hoặc thậm chí leader trong mảng IT đi nữa, thì Tim nghĩ nó vẫn hữu ích.

Tại sao Tim dám nói vậy?

Phi tuyến

Tích luỹ tư bản, hay nói thô & thực hơn,

là kiếm nhiều tiền, là “làm giàu”.

Đây là 1 bộ môn thể thao trí tuệ

thể thao là vì nó cần sức bền, sự dẻo dai thông minh,…

trí tuệ là vì nó cần tư duy, cần chất xám, cần suy nghĩ

chất lượng, thì quan trọng hơn số lượng

làm cái gì (WHAT) thì quan trọng hơn nhiều

là làm nhiều hay làm nhiều (HOW)

nếu tư duy: làm việc 50-100k/h

cố gắng làm càng nhiều càng tốt để tích luỹ

thì ta đang tư duy tuyến tính (linear thinking)

*tuyến tính: tăng theo đường thẳng

trong khi đó, hầu hết những thứ tồn tại trong vũ trụ

trong tự nhiên, kể cả hệ thống trật tự xã hội loài người

đều là phi tuyến (non-linear thinking)

*phi tuyên: tăng theo đường cong lên

nó không tăng tuần tự (phép cộng)

nó tăng theo luỹ kép

bạn thử ước tính: nếu gấp 1 tờ giấy làm đôi

50 lần như vậy

thì chiều cao của nó sẽ bao nhiêu?

cao bằng cái nhà toà nhà bitexco? đụng 9 tầng mây?

à không

nó đụng tới mặt trăng

à, mà cũng không

ChatGPT tính cho Tim là:

2^{50} * 0.1 mm ≈ 112 triệu km,

tức là xa hơn khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời (~150 triệu km).

Đó là sức mạnh của lãi kép và phi tuyến tính.

Tất nhiên, hệ số tăng của nó là 2, tương đương 200%

trong thực tế thì hệ số nó nhỏ hơn nhiều,

ví dụ 105% như là gởi tiết kiệm ngân hàng

hay 130% của mấy người cho “vay nóng”

Nhưng,

Quan trọng là mình có ngộ ra được:

hầu hết mọi thứ đều là phi tuyến hay không?

Lúc 19 tuổi, Tim học về 20/80, về cái tư duy phí tuyến tính này

và áp dụng vào học Đại học khá ổn.

Tim quan sát: học cả kỳ thì được 9-10 điểm, học 1 tuần thì 8-9 điểm,

ôn thi 3 ngày như Tim đôi khi được 7-8 điểm rồi

(nhiều môn 9.5 điểm với 1.5 ngày ôn. mà đó là học ở bách Khoa nha)

Cuộc đời thì lắm bất công.

Nhưng cũng công bằng, vì ai cũng có thể hiểu và áp dụng cái “bất công” đó mà.

vấn đề là có chấp nhận thực tại hay không.

Môn học

Thế thì nó liên quan gì tới video gõ phím nhỉ?

à, có

mọi thứ, đều liên quan, tới nhau

Nếu nó không mang tính lãi kép, phi tuyến,

thì Tim chả buồn làm video làm gì.

mất thời gian

Quy tắc: nó phải có giá trị vượt trội, cho bạn

thì Tim mới dành nhiều thời gian để làm

và Tim làm nó thật súc tích nhất cho bạn

vì: thời gian của bạn là tiền bạc, là chi phí cơ hội

Tim tôn trọng mình, bằng cách tôn trọng bạn

Tích luỹ tư bản là 1 môn học,

nên cũng có nhiều nguyên lý nền tảng, công thức và quy tắc.

Nhiều người học giỏi ở trường nhưng ra đời vẫn lẹt đẹt

là vì giỏi môn Toán nhưng không giỏi môn “tư bản” này.

nhìn lại lứa anh chị mình & bố mẹ, nhiều người học dốt hồi nhỏ,

nhưng vì học kha khá môn này nên vẫn khấm khá

(Tất nhiên, Tim vẫn còn dở môn này lắm ạ

Tim chỉ chia sẻ cái Tim đang tìm hiểu thôi nha)

1 nguyên tắc quan trọng của môn này: đòn bẩy

Ngày xưa thì có blue-collar worker và white-collar worker

(làm việc tay chân và làm việc trí óc)

bây giờ: sử dụng và không sử dụng đòn bẩy

Đòn bẩy

Tim nghe người lớn kể như sau:

nếu mình dành dụm được 2 tỷ đầu tiên

mình sẽ vay thêm 2 tỷ, thì sẽ mua được căn nhà 4 tỷ

căn nhà 4 tỷ này cho thuê được ~15tr/tháng

vừa đủ hoặc gần bằng chi phí vay của nợ 2 tỷ (nếu vay được lãi suất tốt)

sau khoảng 10 năm, thì căn nhà tự trả xong nợ của chính nó

và mình lời được căn nhà, lúc này giá đã là 10 tỷ chớ không phải 4 tỷ

vậy mình sở hữu 1 căn nhà 10 tỷ, từ vốn đầu tiên 2 tỷ. ROI = 10/2 = 5

Đây là 1 ví dụ về đòn bẩy, cụ thể là đòn bẩy vốn

hay còn gọi là đòn bẩy tài chính, chủ yếu được dùng trong đầu tư

(Tất nhiên: bài toán này có rất nhiều giả định để bạn dễ hiểu)

1 đòn bẩy khác: nhân lực

bán phở thì bán được 1 tiệm nhỏ xíu

nhưng thuê 100 người thì bán được 1 chuỗi 10 tiệm phở

Tất nhiên, đó là những câu chuyện xa xỉ với chúng ta

Cái thiết thực với chúng ta nhất nè:

chữ viết

bất động sản của thời đại @. Luôn tăng giá theo thời gian

Như có nói trong Video Typing:

Tim tạo ra file docs hướng dẫn tất tần tật cho mọi thứ

vì đó là cách đào tạo có tính đòn bẩy cao nhất

giải quyết được 80-95% câu hỏi/vấn đề

cái gì không rõ thì hỏi. Xong.

Cái vấn đề là mình giải quyết 80% của 100 người

với công sức chỉ khoảng gấp đôi so với nói chuyện trực tiếp 1 người

Giống như thay vì ngồi cafe với ai đó và tham vấn gì đó

thì blog & Video của Tim liên tục “tham vấn” gián tiếp hàng trăm người mỗi ngày

(với “chất lượng” 50-80% so với ngồi 1-1?)

Nếu xét về mặt lợi ích kinh tế, thì ROI (hiệu quả/nỗ lực) của các đòn bẩy

giúp tăng năng suất gấp 10-1000 lần so với không có đòn bẩy

cũng là lý do nhiều người thu nhập gấp rất nhiều lần so với người khác

là vì họ dùng nhiều đòn bẩy cộng hưởng với nhau

hoặc đòn bẩy của đòn bẩy

VÀ, với quy mô lớn. Vì bản thân Quy mô, đã là 1 đòn bẩy (Marginal effect)

Ví dụ

• Hồ sơ học bổng nộp làm 1 lần hồi năm 2, nhưng Tim tái sử dụng nó để “spam” vài chục học bổng khác. Kết quả là năm 3 Tim được 5-7 học bổng. Khoảng cách giữa 0 tới 1 thì lớn hơn từ 1 tới N
• soạn slide trợ giảng cho 1 lớp thì nhân bản ra để soạn nhiều lớp khác nhanh hơn. Thuyết trình thì cũng tương tự
• thư viện AI giúp tiết kiệm 10% thời gian soạn prompt, nhưng vì dùng mỗi ngày nên nó tiết kiệm cực lớn thời gian. Tiết kiệm cho nhiều người chớ không chỉ có mình.
• Quy trình vận hành, biểu mẫu,… để tạo nhất quán trong chất lượng công việc & sản phẩm
• Checklist video giúp Tim edit nhanh hơn, không bỏ sót 1 lỗi/1 việc nho nhỏ nào. mỗi thứ tốt hơn 1% nhưng hệ thống 20 thứ 1% đó giúp làm tốt hơn 20%. mà chất lượng tốt hơn 20% thì có thể giá trị quy đổi gấp 1.5-2 lần

Điểm chung: tích luỹ những hệ thống làm việc.

soạn ra 1 lần, dùng mãi mãi.

Nghịch lý

Hôm trước, Tim đi cafe với 1 bạn du học sinh mà Tim quen biết qua Youtube

(bạn ấy là 1 trong những người theo dõi kênh đầu tiên

và bình luận tích cực nhất!)

Tim chia sẻ bạn ấy 1 điều, nhắc nhiều lần

• Có nhiều thực tại rất khó chấp nhận, nghịch lý rất vô lý, nhưng nó vốn là như vậy. Mình không thay đổi được. Thì mình chấp nhận.

Ví dụ nghịch lý Mathew, bản chất là lấy từ Kinh Thánh mà ra

“người có thì được cho thêm, người không có thì ngay cả cái đang có cũng bị lấy đi”

Nguyên nhân #1: đòn bẩy, cụ thể trong quá trình “tích luỹ tư bản”

nguyên nhân #2: nghịch lý này ngày càng nghịch lý

Tại sao? công nghệ phát triển càng nhanh, nghịch lý Mathew càng rõ nét.

vì nó tạo ra nhiều đòn bẩy hơn, và đòn bẩy mạnh hơn

nó giống như người biết chữ và mù chữ (Tiếng Anh), thì khác biệt ngày càng lớn vậy

ví dụ: AI Agent hiện tại bắt đầu làm được 1 phần việc của 1 nhân viên văn phòng rồi

What-if 2 năm nữa thì sao? Ồ….. rất rất đáng suy nghĩ.

Hãy nhớ: đòn bẩy thì khá công bằng, vì mỗi người đều có thể dùng

nếu bạn không dùng AI, thì người khác sẽ dùng, để nó làm thay việc của bạn

(nên nhớ là AI của họ chớ không phải chính họ nữa nha)

nếu bạn không dùng AI để học cái thứ đủ khác biệt, ngoài “kiến thức có sẵn” ở Đại học

thì người ta huấn luyện AI để làm được những việc của các (cựu) cử nhân Đại học

Thực tại, thì tàn nhẫn. Nhưng nó là vậy.

“Thích nghi, hay là chết” – Darwin –

Kết luận

Tóm lại, theo định luật Entropy,

đòn bẩy ngày càng cao. nghịch lý ngày càng nghịch lý.

Nó như thiên tai động đất, ta không thể can thiệp được

ta chỉ có thể xây nhà đủ dẻo dai, để thích ứng kịp thời.

rèn luyện các kỹ năng đòn bẩy cao, là bắt buộc

7 kỹ năng 20/80 của email trước là 7 kỹ năng đòn bẩy

kỹ năng gõ phím, và làm chủ phím tắt máy tính,

phổ quát hơn là tư duy dùng máy tính, là 1 kỹ năng đòn bẩy top đầu.

Và, Tim đã làm video tốt nhất ở Việt Nam về nó cho bạn

(Chất lượng của nó đủ so với nhiều khoá học gõ phím của nước ngoài?)

và nó đang đợi bạn.

chính xác hơn,

Tim đang đợi bạn lên xem

Tim đang hóng kết quả thực hành của bạn

Cám ơn bạn luôn đồng hành cùng Tim,

Tim Vũ

[Blog này được chuyển thể từ email Tim Vũ gởi độc giả ngày 16/03/2025]