H., bạn thân của Tim, sắp thành bác sĩ của Mỹ,

Tim kể cho bạn ấy nhiều nghịch lý về đời sống, về chuyện chọn sự nghiệp

Email này trích dẫn lại vài điều Tim trao đổi với bạn ấy

nhân dịp bạn mới về Việt Nam chơi.

c L.

Tim có 1 người bạn là bác sĩ ở Mỹ, học Harvard ra, nói với Tim:

ngành vật lý trị liệu ở Việt Nam khá tốt với thế giới

bệnh viện X (Tim xin phép ko nói đích danh tên) là top 1 Sài Gòn về vật lý trị liệu

2022, Tim đứt dây chằng nên có tới bệnh viện X khám chữa

tình cờ chị K., trưởng phòng trị liệu ở khoa đó là người cùng quê, cùng đạo công giáo nữa

nên chị em kết nối và nói chuyện với nhau nhiều.

(Chị ấy còn offer làm free giúp đỡ cho ai khó khăn mà Tim giới thiệu. Chị ấy có quyền mà!)

2023 Tim qua Bỉ thăm bà con xa, thì nghe nói bé em họ qua Việt Nam thực tập

chọn bệnh viện X luôn.

Wow, bệnh viện này xịn thế!

Hồi 2022, Tim muốn chữa trị cả cuối tuần nữa mà bệnh viện X ko làm việc

nên chị ấy giới thiệu qua phòng khám tư của chị L.

Chị L, là cựu trưởng phòng, nghỉ việc thì mới chọn chị K. làm trưởng phòng

Cách đây ít hôm, Tim hỏi chị ấy ngày trước sao nghỉ ở bệnh viện vậy.

chị L. tâm sự:

Lúc chị nghỉ, chị đã làm ở đó 15 năm, tới vị trí supervisor (trưởng phòng)

mà lương cứng có ~5tr/tháng, lương tính theo hệ số & lương cơ bản mà.

cả trợ cấp & commission này kia hết thì thu nhập khoảng 8-12 triệu/tháng

nghĩa là tính trung bình thì thu nhập ~10tr/tháng.

Vâng. sau 15 năm cống hiến….

và chị ấy học Đại học ngành tốt nhất về vật lý trị liệu ở sài gòn.

Vâng.

Đó là thực tại

may là học đại học 4 năm

chớ bác sĩ học 8 năm ra, thì chị ấy nói thu nhập cũng hơn ko đáng kể đâu.

Mà c. L nói luôn: học ngành liên quan tới y-bác sĩ

thì học phí gấp 3-5 lần bình thường

học cực gấp 2-3 lần.

Nhưng nếu chị ấy ngày trước mà có ý muốn học bác sĩ

thì hỏi người lớn, chẳng hạn bố mẹ, thì họ có ủng hộ không?

99% là có. mà ai xúi con họ ko học bác sĩ nữa là tới công chuyện rồi đó.

vâng. đó lại là thực tại

H., bạn Tim nghe thì shock lắm.

Nhưng thực tại thì vẫn mãi là vậy, dù có tin hay không

tất nhiên, 10 và 20 năm trước thì khác, bây giờ và 10 năm sau thì rất rất khác

nên Tim ko nói cụ thể cái gì là nên hay ko nên cả, Tim chỉ chia sẻ góc nhìn chủ quan thôi nha

Tim xin phép chia sẻ tư duy mà Tim sử dụng để suy nghĩ

Bạn cân nhắc áp dụng cho phù hợp với mình.

(Tim ko bik gì đâu. Tim ko chịu trách nhiệm cho cái gì đâu :3 )

Truy vấn Socrates

H., bạn của Tim, chưa lên bác sĩ, nhưng thu nhập hằng ngày

bằng với mức thu nhập 1 tháng của c. L ngày trước (10tr)

vâng. Tim nói lại:

1 ngày của H. bằng 1 tháng của c. L.

Tim là người thích tâm sự, và Tim biết là người đối diện nói thật hay không.

Nên xét về mặt số liệu ở trên, bạn cứ tin Tim.

à, Mấy ngày nay, cứ như mỗi năm, khoảng độ tháng 5,

nhiều em lại nhờ Tim tư vấn chọn ngành

hoặc thi thoảng vài người hỏi Tim muốn nhảy việc hoặc đổi ngành

thì cần cân nhắc cái gì

Vài người cũng băn khoăn là sao Tim “làm trái ngành”

ko theo ngành dầu khí đã học ở Đại học

Hồi trước, Tim học dc 1 điều: “câu hỏi tốt hơn câu trả lời”

và càng ngày, thì hình như câu này càng đúng.

(Ví dụ: bạn nghĩ ra câu hỏi càng hay, thì bạn điều khiển AI càng hiệu quả)

Cho nên, đầu tiên, khi làm gì,

Tim luôn dùng phương pháp truy vấn Socrates để tư vấn bản thân

Đó, là công cụ của thiên tài, 2000 năm trước, tới giờ, và sẽ càng quan trọng hơn nữa

Ứng dụng chọn ngành

Tim sẽ vận dụng Socrates 1 chút cho bạn dễ hiểu

Đây là vài câu hỏi nếu Tim chọn ngành Đại học lại

1/ bộ câu hỏi WHY

• Why/For What: đi học để làm gì, rồi làm gì nữa, những gì nữa? Mình có thực sự muốn chúng không? hay là ai áp đặt? mà ai áp đặt mình? xã hội, gia đình, hay…? Tại sao họ áp đặt? tình yêu hay mù quáng?
• công việc ổn định nghĩa là gì? thu nhập cao là bao nhiêu? mức trung bình của những người tương tự là gì? mức cao của phổ thu nhập trong ngành đó là gì
• Đâu là những ngộ nhận mà mình và người khác mắc phải (tham khảo video 13 ngộ nhận)
• Đâu là chỉ số đánh giá? đánh giá làm sao cho đúng? có ai đánh giá ảo không? Động cơ của họ là gì? động cơ của mình là gì? có động cơ tiềm ẩn và mặc định mà chính mình ko nhận ra ko?
• có đáng ko? đánh đổi những gì? bao lâu và khi nào?

2/ bộ câu hỏi What-else

• có những cách nào khác đạt được những điều trên không? nguồn lực & tính khả thi như thế nào? Làm sao đo lường và đánh giá? Tìm kiếm thông tin ở đâu là đáng tin cậy? sáng lọc thông tin thế nào
• còn ai khác để mình hỏi trực tiếp không? mỗi người có ưu & nhược điểm gì khi đưa ra thẩm định và lời khuyên cho mình? làm sao mình biết họ nói vì họ hay vì mình

3/ bộ câu hỏi What-if

• nếu mình ko chọn lựa phương án đầu tiên thì sao? nếu mình trượt cái đầu tiên thì sao? nếu mình ko được như kỳ vọng thì sao?
• Nếu mình được học cùng lúc 2 trường Đại học thì sao? học cùng lúc 3 ngành thì sao?
• nếu mình ko học đại học thì sao? có những lựa chọn gì?
• nếu chỉ được học Đại học trong 2 năm thì sao? trong 1 năm thì sao?
• nếu mình du học thì sao? du học ở đâu là tối ưu? tại sao lại du học? tại sao ngành đó…
• nếu ngành này hết hot trend thì sao? nó tốt ở đây chớ có tốt ở kia ko? tốt lúc này chớ sau này còn tốt ko? tốt là tốt cái gì? đánh giá như thế nào?

Đó là vài câu hỏi Tim note nhanh.

Nhưng có lẽ nhiều người đã ko đọc hết

“làm gì mà phức tạp thế”, có lẽ nhiều người bảo vậy

nhưng bạn biết ko, khi ra quyết định lớn nào đó, Tim còn nghĩ nhiều hơn thế

Tim thường viết câu hỏi trên Journal, rồi ngẫm nghĩ về nó khá nhiều

tại sao? vì “lựa chọn quan trọng hơn nỗ lực”

Tim nghĩ nhiều để làm ít đi.

để còn time mà đi chơi chứ. ví dụ mai Tim bay đi Đà Lạt dẫn H. đi chơi nè.

ma trận T.I.M

Hiện tại Tim đọc lại sách cũ, hơn là đọc cái mới

vì nhiều cái, thì evergreen, trường tồn với thời gian

nên Tim cũng đặt ra tiêu chí: viết blog hay làm video

thì chia sẻ chân thật, và có giá trị lâu dài

2020, Tim có bài blog về ma trận T.I.M,

Tim có nói ngành kế toán là thu nhập ko cao mà lại ko linh động

ko cao thì rõ ràng rồi. google các job tuyển dụng là biết liền.

ko linh động thì cũng rõ ràng, kỹ năng khó chuyển đổi

Và mới đây, Tim thấy người ta đã tuyên bố

“AI Agent làm được trên 85% việc của kế toán hiện tại”

nên các công ty đang lên kế hoạch cắt bỏ ít nhất 1 nửa nhân sự phòng kế toán

tương tự, các vị trí văn phòng chung chung, hay giao dịch viên ngân hàng

những việc có độ linh động thấp, sẽ và đang bị đào thải rất nhanh

Thử hỏi: nếu 1 kế toán mất job mà ko tìm dc job nữa

buộc phải làm trái ngành thì sao?

à, thì chịu thôi, bạn đại học mình ai cũng thế cả mà. số phận chung thôi.

à, nhưng ngày trước học kế toán ra mà ko làm kế toán, thì….

thì đó…. thà thất nghiệp chung, còn hơn làm khác người.

còn hơn “uổng 4 năm cha mẹ nuôi ăn học”.

Làm trái ngành bị động thì được, chớ chủ động thì không.

Sở dĩ, con người thích bị bắt làm, chớ ko chủ động làm, những việc nên làm.

Tim rất rất xin lỗi phải lấy cụ thể tên ngành bác sĩ và kế toán ra để làm ví dụ

nhưng Tim đang nói sự thật mà Tim quan sát thấy được.

có thể Tim sai.

Quay lại, ngày trước sao Tim ko làm dầu khí

ì nó cực kỳ kém linh động, thu nhập lại vừa vừa ko còn cao như thời hoàng kim 2004-2008

trong khi có nhiều việc nhiều ngành thu nhập cao hơn nhiều lần mà linh động siêu cao

Tim có tư duy học nhanh, Tim học ngành mới và làm.

ngon hơn.

ai chả muốn kiếm nhiều tiền mà nhỉ?

vấn đề là khoảng cách giữa “muốn” và “làm” thì hơi xa.

Tại sao không?

Tại sao nhiều bạn hỏi cụ thể là nên chọn ngành A hay ngành B

đổi qua công ty X hay Y, chuyển sang ngành M hay N.

thì Tim xin phép ko trả lời

3 lý do:

• Tim ko đủ thông tin về bạn, bạn giỏi gì và yêu thích gì. chọn ngành nghề thì đâu chỉ có ngành nhiều job hay dễ có việc làm ổn định. Tim thấy dễ nhất là khỏi học Đại học, xin vào làm công nhân luôn để việc làm ổn định
• Tim ko có trách nhiệm với cái Tim ko kiểm soát
• Tim biết gì mà nói. Tim ngày trước có thể ước đoán 1 chút gì đó cho 2-3 năm tới. mà đó là ngày xưa. còn giờ thì Tim thấy AI kiểu này thì thôi. huhu. Tim còn thấy sợ nữa kia mà

Nên Tim xin phép chỉ nói vài quan điểm cá nhân, qua email này hoặc podcast này,

chớ ko thể đưa ra 1 lời khuyên hay gì đó cụ thể, cho ai đó cụ thể được.

Nếu được phép đưa ra 1 chỉ dẫn chung chung, thì đó là:

học cách lạc quan thích ứng tốt hơn với tương lai bất định

bằng những kỹ năng 20/80. cái gì ko bik thì học. học thì phải học nhanh.

Hãy Trở nên xuất sắc. vì công ty theo đuổi nhân tài.

là học Tiếng Anh, là học cách học, là học về AI

để rồi, đụng gì chơi đó. ko sợ.

Những kỹ năng 20/80 thì chả bao giờ sợ mất cả.

Đụng gì cũng xài được. Lợi kép hơn nhiều.

Darwin: “Không phải con mạnh nhất

mà là con thích ứng tốt nhất, mới sống sót”

Mong chia sẻ “nhảm” của Tim hữu ích với bạn,

Tim

P/s: hãy học nhanh các kỹ năng 20/80 để dẫn đầu, và không bị bỏ lại.

[Blog này được chuyển thể từ email Tim Vũ gởi độc giả ngày 23/05/2025]